Zmierzch: o której robi się ciemno?

Po zachodzie słońca nie robi się od razu ciemno. Najpierw przychodzi zmierzch, który w Polsce – aż do pełnej ciemności – trwa od około półtorej do ponad dwóch godzin, a latem nie kończy się wcale. Oto jego fazy i godzina, o której robi się dziś ciemno.

Zmierzch dzisiaj w miastach

Godziny na dziś: środa, 28 października 2026.

Kreska (–) oznacza, że tej nocy dana faza nie zostaje osiągnięta, bo słońce nie schodzi wystarczająco nisko.

Trzy fazy zmierzchu

1. Zmierzch cywilny (od 0° do −6°)

Zaczyna się wraz z zachodem słońca i kończy, gdy słońce jest 6 stopni pod horyzontem. Wciąż jest na tyle jasno, że można czytać na zewnątrz bez lampy, a na niebie pojawiają się najjaśniejsze planety, jak Wenus. W tej fazie mieści się niebieska godzina. Dla wielu osób jej koniec to moment, gdy „robi się ciemno”.

2. Zmierzch żeglarski (od −6° do −12°)

Linia horyzontu nad morzem jest jeszcze ledwie widoczna, a najjaśniejsze gwiazdy już świecą. Dawniej żeglarze mogli więc mierzyć sekstantem wysokość gwiazd nad horyzontem – stąd nazwa. Na lądzie jest już za ciemno na niemal wszystkie zajęcia bez światła.

3. Zmierzch astronomiczny (od −12° do −18°)

Gołym okiem to praktycznie noc, ale dla astronomów zostaje jeszcze słaba poświata. Dopiero gdy słońce jest ponad 18 stopni pod horyzontem, niebo jest całkiem czarne i widać słabe galaktyki i mgławice.

Jasne noce polskiego lata

Polska leży tak daleko na północy, że w czerwcu słońce nie schodzi nocą 18° pod horyzont – noc astronomiczna w ogóle nie zapada. W Ustrzykach Górnych, najdalej na południe, trwa to od 8 czerwca do 3 lipca, w Jastrzębiej Górze od 8 maja do 3 sierpnia. W najkrótszą noc roku słońce na północy Pomorza nie schodzi nawet 12° pod horyzont (dotyczy to 12 miejscowości na tej stronie, m.in. Helu i Łeby): przez całą noc na północy nieba widać jasną poświatę. Wyraźnie ciemno (słońce ponad 12° pod horyzontem) jest wtedy w Warszawie przez 2 godziny i 53 minuty, w Krakowie przez 3 godziny i 56 minut, a w Ustrzykach Górnych przez 4 godziny i 17 minut. Do obserwacji głębokiego nieba czerwiec i lipiec są więc najgorszymi miesiącami.

Ile trwa zmierzch

W tropikach robi się ciemno około dwudziestu minut po zachodzie słońca. Na naszych szerokościach słońce schodzi pod horyzont skośnie i dużo dłużej zajmuje mu zejście na 6, 12 czy 18 stopni:

Warszawa.

Zmierzch i bezpieczeństwo

O zmierzchu widoczność szybko spada, a oczy przyzwyczajają się powoli: kierowcy później zauważają rowerzystów i pieszych. Włącz światła w rowerze już o zachodzie słońca, nie czekając na ciemność. Pieszy idący po zmierzchu drogą poza obszarem zabudowanym musi mieć elementy odblaskowe – warto je nosić także w mieście. Tabela powyżej pokazuje, o której zapada zmrok.

Świt

Rano wszystko dzieje się w odwrotnej kolejności: świt astronomiczny, żeglarski, a potem cywilny, który kończy się wschodem słońca.